سيدي زاده- كمتررويداد فرهنگي است كه در استان خراسان شمالي اتفاق بيفتد و در افتتاح و اختتام آن سهراب محمدي معروف به «سهراب بخشي»هنرنمايي نكند. وقتي دوتار ميراث اجدادي اش در ميان دستان هنرمندش قرارمي گيرد آن چه در سالن طنين افكن مي شود لطافت صداي دوتار او با آواز خوشش مي باشد.
در آشخانه پاي صحبتش نشستيم وگفت كه ٧٠سال سن دارد و ٥ نسل او چون خودش نوازنده دوتار و خواننده بوده اند.
از چه سني نوازندگي دوتار را آغاز كرديد؟
از١٤سالگي نوازندگي دوتار را نزد مرحوم پدرم آموختم و تا امروز راوي حماسه ها، غم ها و شادي هاي اقوام كرمانج بوده ام.
اولين بار در كدام مجلس دوتارنوازي داشتيد؟
در٢٠سالگي و در مجلس عروسي دوتارنوازي كردم و اين گونه محافل فرصتي بود تا افسانه ها، حكايت ها و تاريخ ايل كرمانج را بيان كنم.
نوازندگي دوتار چه فراز و فرودهايي در اين ٥٠سال اخير داشته است؟
قبل از انقلاب به بخشي ها به چشم مطرب و مجلس گرم كن نگاه مي كردند آن شأن و مقامي را كه بايد مي داشتند نداشتند. پس از پيروزي انقلاب اسلامي به بخشي هاي اصيل به چشم هنرمند نگاه كردند. يك باره چنان قدر و ارزش والايي پيدا كرديم كه براي خود ما باوركردني نبود.
بارها سرودهاي شما با خوانندگي و نوازندگي خودتان از راديو و تلويزيون پخش شده است از چه زماني همكاري با راديو و تلويزيون را آغاز كرديد؟
زماني كه من به همكاري در راديوي مشهد دعوت شدم روزگاري بود كه مشهد هنوز كارخانه برق مجهزي نداشت كارخانه برق زغال سنگي بود و شب ها به تيرهاي برق، فانوس آويزان مي كردند. يك خانه خشت وگلي در اختيار راديو بود و رئيس راديوي مشهد آقاي ايزانلو بودند كه ترانه « لياره» را زماني كه هنوز ٢٠سال نداشتم آن جا همراه با نواختن دوتارخواندم.
بيش از٤٠ سرود انقلابي كردي به اسم شما درتاريخ موسيقي ايران ثبت شده است اوج اين سرودها چه زماني بود؟
يكي در روزهاي انقلاب سرودم كه در مورد شهيد بود با اين بيت آغاز مي شد«شهيد نام آوري درسراسر جهان كار توست» و اوج كارهايم در دوران ٨سال دفاع مقدس بود كه سرود «راه حسين راه من است» يكي از زيباترين آن هاست كه هر وقت همراه نوازندگي دوتار مي خوانم روح حماسي ديگري در من دميده مي شود.
در موقع سرودن يا خواندن سرودهاي انقلابي به خصوص در دوران دفاع مقدس چه حس وحالي داشتيد؟
٤فرزندم در دوران دفاع مقدس در جبهه ها حضور داشتند و احساس پدر و مادراني كه فرزند در جبهه داشتم را حس مي كردم. وقتي شعري برايشان مي سرودم يا غم دل به دوتار مي گفتم با تمام وجود فرزندان ايران زمين در سنگرهاي مبارزه را همچون فرزندان خودم حس مي كردم.
تا چه اندازه موسيقي مي تواند روح حماسي را در افراد بدمد؟
وقتي شعري را براي فرزندم كه عازم جبهه بود سرودم كه در آن جا گفته بودم «پسرم بيا كمربندت را ببندم تو را از زير آينه و قرآن بگذرانم و بر بازويت قرآن ببندم برخيز كه پيروزي نزديك است». هرگاه اين سرود را در هر محفلي اجرا كردم مورد تشويق بيش از حد و انتظار روبرو شدم. فرزندانم و جوانان منطقه وقتي از جبهه به مرخصي مي آمدند مي گفتند صداي تو و به خصوص اين سرودت روح حماسه را در جبهه هايي كه بچه هاي كرمانج وجود دارند مي دمد و به اثر موسيقي حماسي پي بردم.
شما در جشنواره هاي زيادي شركت كرديد استقبال مردم و مسئولان از نوازندگي دوتار و خوانندگي شماچگونه بود؟
اجراهايي درجشنواره هايي چون«موسيقي فجر»،«موسيقي نواحي »،«سرنانوازان»،«پيران چنگي » داشتم حمايت وتشويق مردم ومسئولان فرهنگي كشور و استان بسيار عالي بود.
آيا مردم به خاطر اين كه محفل آن ها را گرم مي كنيد به شما احترام مي گذارند يا رمز ديگري در كاراست؟
خوانندگي و نوازندگي من در خدمت فرهنگ كرمانج است وقتي داستان هايي از حماسه، دلاوري، بزرگواري، سخاوبخشش كرمانج ها بيان مي كنم درحقيقت به مردم كرمانج منطقه هويت مي بخشم او را با فرهنگ غني خودش آشنا مي كنم اين جاست كه مردم فرهنگ دوست ما كساني كه ميراث معنوي آن ها را انتقال مي دهند دوست دارند و به آن ها احترام مي گذارند.
شما درخانه فرهنگ ملل در پاريس هم اجراي برنامه داشتيد از آن جشنواره بگوييد؟
نوروز٨٦ به فرانسه رفتم كه در٢شهر«پاريس»و«ليون» اجراي برنامه داشتم كه شعري از مرحوم علي مهرو را خواندم كه تشويق ايرانيان مقيم فرانسه و مردم خود پاريس وليون افتخاري بود كه كسب كردم.
كدام سرود را در فرانسه خوانديد؟
سرودي عرفاني بود. جالب بود كه در شب عيد وقتي سرودم در فضاي تالار ليون و پاريس طنين انداخت اگرچه بسياري از آن ها به لهجه كرمانجي آشنايي نداشتند ولي حس مي شد كه نواي دوتار بر دل آن ها نشسته است چرا كه تشويق فرانسوي ها فوق العاده بود.
سخت ترين روز و شادترين روز زندگي شما در دوران نوازندگي تان كي بود؟
بخشي، روز سخت در زندگي ندارد چرا كه وقتي خداوند بخششي در حق او كرده و مورد عنايتش قرار داده هرچه در زندگي نصيبش مي شود زيبايي و شادي است و حتي مشكلات زندگي هم او را در برابر سختي هاي بعدي مقاوم مي كند. مگر پنجه زدن بر سيم تار و از ته دل نواي «الله مزار» سردادن غمي باقي مي گذارد؟ ولي اگر بخواهم بگويم شيرين ترين دوران زندگي ام از كي آغاز شد بايد چند سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي را بدانيد چرا كه تا آن تاريخ اگر مردم به ما به چشم مطرب، نوازنده و مجلس گرم كن نگاه مي كردند پس از پيروزي انقلاب به چشم هنرمند نگاه كردند. به ارزش هنر من و امثال من پي بردند به اين درك رسيدند كه پنجه زدن بر سيم هاي تار و بيان داستان ها و حماسه ها، بيان ارزش هاي معنوي وميراث كهن ماست. ما نوازندگاني كه ساز و آوازمان ريشه در فرهنگ مان داشت عتيقه اي بوديم كه با انقلاب اسلامي كشف شديم.
چرا نام هنرمنداني چون روشن گل افروز،يگانه ،حاج قربان سليماني و شما ماندگار شد؟ در صورتي كه در ٣٠ سال اخير بسياري از جوانان وارد اين عرصه شدند و چند صباحي درخشيدند و رفتند؟
علاوه بر افرادي كه نام برديد نام و ياد سلطان رضابخشي، علي بخشي، عبداله مهرو در ذهن و دل مردم مانده است علت اين جاودانه ماندن نامشان ٣ چيز بود اول اين كه حرمت ساز را كه بيانگر حرف دل آن ها بود حفظ كردند و قداستي كه موسيقي دارد بستگي به خود نوازنده است. حاج قربان سليماني و امثال او بي وضو دست به دوتار نمي زدند چرا كه مي دانستند اين ساز بايد داستان ها، افسانه ها و حماسه آفريني هاي مردم را نسل به نسل منتقل كنند.دوم اين كه هرگز براي هنرنمايي خود نرخ نگذاشتند شرط نكردندكه اگر فلان مبلغ را به ما داديد در مجلس شما حضور پيدا مي كنيم. سومين راز جاودانگي آن ها حرمت قائل شدن براي مردم بود و وقتي در مجالس حاضر مي شدند چشم و دل پاكي داشتند.
دوتار نوازي براي شما نان داشت يانام؟
من كشاورزم، چشم بر آسمان دوخته و دل به اميد خدا سپرده ام و نان و شهرت و نامم را او عطا كرده است به كم قانع بوده وشاكرم. درجشنواره هاي بزرگ كشوري و استاني بارها و بارها شركت كرده ام هدايايي ارزشمند دريافت كرده ام و از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مستمري ماهيانه ٨٧ هزار تومان دارم. انتظار مادي ندارم به همين كه مي توانم با درخشيدن در جشنواره اي افتخاري براي مردم استان وكشورم كسب كنم راضي ام ولي بيمه كردن هنرمندان، دلگرمي براي هنرمندان جواني خواهد بود كه يقين پيدا مي كنند روزي بازنشسته مي شوند و به اصطلاح آب باريكه اي در زندگي خواهند داشت.
آرزوي شما درعرصه موسيقي ؟
عاقبت به خيرشدن، رضايت مردم و عنايت روز افزون مسئولان به موسيقي مقامي كه ميراث معنوي ماست
منبع:روزنامه خراسان شمالي-28مردادماه خورشيدي
